Start › X-Wing
X-Wing in sudoku — zo herken je het patroon
Dit is de techniek waarmee een vastgelopen puzzel weer een puzzel wordt die loopt. Bij de X-Wing staat een cijfer in twee rijen elk alleen in dezelfde twee kolommen — of omgekeerd in twee kolommen alleen in dezelfde twee rijen. De vier kandidaten vormen een rechthoek, en in die twee kolommen kan het cijfer buiten de rechthoek nergens meer staan.
De X-Wing is de eerste techniek die over twee ver uit elkaar liggende lijnen argumenteert. Hij plaatst geen cijfer, maar ruimt op — vaak op meerdere plekken tegelijk. Daarna grijpen singles en Locked Candidates weer aan, en komt de puzzel opnieuw op gang.
- Gevorderd
- Nodig vanaf Extreem
- Notities nodig
- Schrapt kandidaten
- Familie: vissen
Waaraan je het patroon herkent
- 1. Kies een cijfer. De X-Wing zoek je altijd per cijfer. Neem één cijfer en negeer alle andere.
- 2. Zoek basislijnen. Zoek rijen waarin dit cijfer nog maar precies twee kandidaten heeft.
- 3. Koppel twee passende rijen. Liggen de beide kandidaten van twee zulke rijen in dezelfde twee kolommen, dan heb je de rechthoek.
- 4. Schrappen. In die twee kolommen valt het cijfer in alle overige rijen weg — dus overal behalve op de vier hoeken.
- 5. Zoek ook gespiegeld. Daarna hetzelfde met kolommen als basis: twee kolommen waarin het cijfer alleen in dezelfde twee rijen staat. Geschrapt wordt dan in die twee rijen.
Waarom dat klopt
In elk van de twee basisrijen moet het cijfer precies één keer voorkomen, en wel in een van de twee kolommen van de rechthoek. Er zijn dus maar twee mogelijkheden: óf de ene diagonaal van de rechthoek draagt het cijfer, óf de andere. Welke van de twee geldt, doet niet ter zake — in beide gevallen krijgt elk van de twee kolommen zijn cijfer van een van de basisrijen. Daarmee is het cijfer in die kolommen op elke andere plek uitgesloten.
Een voorbeeld
We bekijken het cijfer 6. In rij 2 is het nog maar mogelijk in kolom 3 en kolom 7. In rij 8 ook alleen in kolom 3 en kolom 7. De vier hoeken zijn daarmee rij 2 kolom 3, rij 2 kolom 7, rij 8 kolom 3 en rij 8 kolom 7.
Staat de 6 in rij 2 in kolom 3, dan moet hij in rij 8 in kolom 7 staan — en omgekeerd. In beide gevallen is er één 6 in kolom 3 en één in kolom 7 opgebruikt. Dus wordt de 6 in kolom 3 en kolom 7 uit alle andere rijen geschrapt, dat wil zeggen uit de rijen 1, 3, 4, 5, 6, 7 en 9. Afhankelijk van hoeveel kandidaten daar staan, zijn dat in één keer meerdere schrappingen.
Waar hij in SudoSuite voorkomt
Vanaf Zeer moeilijk is in de regel een techniek met een naam nodig; daar is dat meestal nog een Locked Candidate. De X-Wing komt voor vanaf Extreem, waar één enkele techniekstap de weg opent. In Ultra en Titan komt hij samen met andere technieken voor. Het volledige niveauoverzicht staat op Moeilijke sudoku.
- SudoLearn heeft een eigen hoofdstuk over de X-Wing — en je leest het niet alleen, je zoekt de rechthoek meteen zelf in het voorbeeldraster, en de app zegt meteen of je conclusie klopt.
- SudoTrainer zet je voor de situatie, als je wilt los en zonder de naam te verklappen. Gecontroleerd wordt je redenering, niet alleen de uitkomst — en een andere geldige weg telt even goed.
- SudoSelect (Pro) legt je een puzzel voor waarin de X-Wing gegarandeerd zit. Geen doorzoeken, geen hopen: oefenen wanneer je wilt.
- Marks maken de rechthoek zichtbaar: vier hoeken in kleur voordat je schrapt. Dan maak je de meestgemaakte fout niet meer.
Veelgemaakte fouten
- Vier hoeken zijn niet genoeg. De met afstand meestgemaakte fout: je vindt een mooie rechthoek, maar ziet over het hoofd dat er in een basisrij nog een vijfde kandidaat van hetzelfde cijfer staat. Dan is het patroon ongeldig. In de basislijnen mag buiten de hoeken geen enkele kandidaat meer liggen — in de deklijnen juist wel, daar wordt immers geschrapt.
- De verkeerde kant op schrappen. Zijn rijen de basis, dan wordt er in de kolommen geschrapt, niet in de rijen. Wie dat verwisselt, wist precies de kandidaten die het patroon dragen.
- Verwarren met Locked Candidates. Locked Candidates vergelijkt blok en lijn, de X-Wing twee lijnen van dezelfde soort. Verwant, maar niet hetzelfde.
- Alleen op rijen zoeken. De halve opbrengst zit in de gespiegelde zoektocht over kolommen.
X-Wing — vanaf hier wordt sudoku een ander spel
X-Wing is de eerste techniek waarbij je niet meer in één eenheid denkt, maar in vier cellen verdeeld over het halve raster. Wie hem beheerst, lost opeens puzzels op die eerder dicht bleven.
- Hoofdstuk 13 in SudoLearn. X-Wing wordt nodig vanaf het niveau Extreem — en daar dan regelmatig.
- De vier hoeken inkleuren. Met de Marks leg je de rechthoek vast in plaats van hem te onthouden. De les laat zien welke kleur waarvoor geschikt is.
- Twintig X-Wings achter elkaar. SudoSelect garandeert de techniek in de volgende puzzel. Er is geen snellere manier om een patroon in de vingers te krijgen.
Je eerste eigen X-Wing vinden
Met SudoSelect bestel je precies het patroon dat je wilt oefenen — en daarna zie je het overal.
Veelgestelde vragen
Wat is een X-Wing in sudoku?
Een patroon waarbij een cijfer in twee rijen elk alleen in dezelfde twee kolommen mogelijk is. In die twee kolommen kan het cijfer buiten de vier hoeken niet meer staan.
Waar komt de naam X-Wing vandaan?
Van de twee diagonalen van de rechthoek: een van de twee draagt het cijfer, en samen vormen ze een X. Welke van de twee geldt, hoef je niet te weten.
Waar wordt er bij de X-Wing geschrapt?
Altijd dwars op de basis. Zijn twee rijen de basis, dan wordt er in de twee kolommen geschrapt, en wel in alle rijen behalve de twee basisrijen.
Mag een basisrij meer dan twee kandidaten hebben?
Nee. In de basislijnen mag het cijfer buiten de vier hoeken nergens meer mogelijk zijn, anders is de conclusie onjuist.
Wat is het verschil tussen X-Wing en Swordfish?
Het aantal lijnen. De X-Wing werkt met twee basislijnen en twee deklijnen, de Swordfish met drie en drie. De gedachte is dezelfde.
Vanaf welk niveau heb je de X-Wing nodig?
In SudoSuite vanaf Extreem. Vanaf Zeer moeilijk is er sowieso een techniek met een naam nodig, daar meestal nog een Locked Candidate.